Sibat 2021 Abonetî Piştgirî  fransî | îngilîzî | almanî | edîsyonên dîn

rojnamegerîya rastîn, ramana azad
—zanyarîyên bêlayan, analîzên rexneyî

Vorheriger ArtikelSînorên linavhevketî
Nächster ArtikelPiştî «cîhana piştre»

„Sînemaya bêdewlet sînemaya bêpiştgirî ye“

Li gorî min sînemaya kurdî çavkanî û îlhama xwe ji Yilmaz Güney û ji têgeha estetîk û şêwaza afirandina filmên dinyaya sêyem werdigire. Hem di fîlmên Güneyî de hem jî di têgeha ku li jorê hat behskirin de, rastî wekî ku di jîyanê de tê jîyin, bêyî ku lê îxanet bê kirin, tê veguhestin. Di rabirdûyê de bi taybetî di sînemayê de kurd wekî tirkên rojavayî hatin nîşandan, îro jî wekî kesên ku karên ji rêzê û karên xirab dikin -bi taybetî di televîzyonê de- tên nîşandan.

Di van demên dawîyê de li ser sînemaya kurdan û subjektîvîya postkolonyal a sînemayê gelek gengeşî tên kirin. Sînemavan Soner Sert bi pirtûka xwe ya bi navê  ‘Sînemaya Neteweyeke Bê Dewlet’ (Devletsiz Bir Ulusun Sineması) di vê wateyê de çavkanîyeke gelek girîng pêşkêşî me kir.

Bi salan li sînemaya tirkan hebûna kurdan bi figurên wekî, emele, kujer, paqijkar hat  nîşandan. Kolonyalîzm kiryarên xwe yên ku di jîyana rojane de bi kar dianî, di sînemayê de jî dest nîşan dikir. Soner Sert ev têkilîya ezmûna kolonyalîzmê ya bi ‘bêdewletbûnê’ re bi awayekî berfireh û ji her alîyê ve nirxandîye.

Me bi wî re di derheqê aqîbeta sînemaya kurdî, sînemavanîya kurdî ya Yilmaz Güney, ferqa sinemaya bidewlet  û ya bêdewlet, rabirdû û dahatûya sînemaya kurdî de sohbet kir.

Gelo çima em ne 30 sal berê, lê niha di derheqê sînemaya kurdî de dipeyivin? Li gorî we sedem çi ye?

Li gorî min sedema herî objektîf a vê muqayesekirinê sîyaset e. Di hevpeyvînekê de ku li Ewropayê bi  Yılmaz Güney re hatibû kirin, bersiva pirsa gelo te çima filma kerî ‘Sürü’ bi kurdî çênekir, wisa bersivandibû; ‘’Ger min bi kurdî çêkiribûya dê hemû lîstikvan biketana hepsê’’. Ev bersiv û di pêvajoya berdewamîya wê de, ne tenê li Tirkîyeyê, li hemû cografyaya ku kurd lê dijîn çêkirina fîlmên kurdî, têkilaya hunerê ya bi sîyasetê re rasterast dest nîşan dike. Helbet ez nafikirim ku di navbeyna huner û sîyasetê de sîstemeke bi kast heye û bi talîmatên sîyasetê huner tê afirandin. Lê dema dîtbarîya sîyasetê derdikeve pêş, meşrûbûna gotinê zêdetir tê têgihiştin/hîskirin, hem ji alîyê kantîte û hem jî ji alîyê kalîteyê ve di zêdebûna berhemên hunerî de paralelîyek heye.

Xwendevanên hêja, ji bo ku hun bikaribin berdewamîya
nivîsê bixwînin ji kerema xwe bibin abone.


Hemû gotarên nivîskar

+ Hemû gotarên nivîskar
X

Passwort vergessen?

Mitglied werden!

  • Sign Up
Passwordîfreya xwe winda kir? Ji kerema xwe navê bikarhêner an navnîşana e-nameya xwe binivîsin. Hûn ê ji bo afirandina şîfreyek nû bi riya e-nameyê girêdan bistînin.