Tebax-îlon 2021 Abonetî Piştgirî  fransî | îngilîzî | almanî | edîsyonên dîn

rojnamegerîya rastîn, ramana azad
—zanyarîyên bêlayan, analîzên rexneyî

Vorheriger ArtikelÇerxa Demokrasîyê
Nächster ArtikelUtopyaya amazonî

Kawa Kafruşî

Wênesazê vê hejmarê Kawa Kafruşî di 1993yan de tevî malbata xwe ji sedema zordestîya desthilatdarîya Beasê ji Iraqê revîyan û xwe spartin   Awisturyayê. Hîn jî jîyana xwe li Vîyanayê didomîne.

Hunermend plan kiribû ku perwerdehîya xwe li Akedemîya Hunerê ya Bexdadê temam dike. Lê ji bo vê yekê divîyabû bibe endamê partîya Beasê, hunermend vê şertê red kir û wekî otodidakt dest bi xebatên xwe yên hunerî kir.

Dû re jî wî zanîn û ezmûna xwe li bajarê Halleinê li Akademîya Navneteweyî ya Havînê û li Akademîya Hunerê ya Vîyanayê bi pêş xist. Kawa Kafruşî berhemên xwe li Awisturyayê di pêşengehên curbicur de pêşkêşî şopînerên xwe kir. Di berhemên wênesaz Kawa Kafruşî de taybetmendîya herî dîyarker ev e; bi bikaranîna ronahî û sîyê pêkanîna formeke abstrak a  xwezayî.

Di hişmendîya vê teknîkê de; teqalên formê yên ji ronahîyê ber bi dûrahîyê ve dinêrên, ji cihê ku li rohahîyê dinêrin tarîtir in. Dema meriv li wêneyê Kawa dinêre tarîtîya ku di destpêkê de li ber çavan dikeve, dû re di navbera ronahî û sîyê de vediguhere balansekê. Tarîtîya ku di destpêkê de tê ditîn jî rengên tarî yên serişteyan in. Wêne di pêvajoya tarîxê de; ji nîgara cih û forma dûz veguherîyê nîgara sêalîyê û ber bi forma abstrak şikil girtîye. Ligel kifşkirina perspektîfê jî, heta Ronensansê forma reaîlst pêk nehat. Hunermendên serdema Barok, bi bikaranîna metoda Chiaroscuro (1) li ser xwezaya ronahîyê, fezayê û ezmûna sêalîyê lêkolînên berfirehtir kirin. Di wêneyê de xeletbûna forma sêalîyê, ronîkirin û bikaranîna sîyan bi rêya bikaranîna nirx û tonan pêk tê. Tişt, bi tesîrên tiştên derdorê re tê binasekirin.

Dema em di detpêkê de dixwazin wêneyê fêm bikin û watedar bikin, ronahî, nirx û dijîtî dibe alîkar. Em dikarin ancax bi vî awayî wêneyê fêm bikin û têbigihîjin. Ez dikarim di wênesazîya kurdî de hunermendê herî nêzîkî vê metodê Kawa Kafruşî destnîşan bikim.

Em vê taybetmendîyê di rêzewêneyên bi sernavên ”Maske” de bi awayekî vekirî dibînin. Tiştê di wêneyê de cihekî rast, girtî û dualî îfade dike, di formê de vediguheze formeke sêalî. Û em dikarin wekî rawestgeha dawîn a sêalîyê li ser abstraksîyonê bipeyivin. Taybetmendîya Kawa Kafruşî ev e; ji abstraksîyonê derbasî abstraksîyona xwezayî dibe û bi metodeke cuda dixebite.

Meriv dikare abstraksîyona xwezayîyê bi kurt û kurmancî wisa îzeh bike: tiştên ku di xwezayê de têne dîtin bingeh tê girtin û li ser vê bingehê bikaranîna formên abstrak ên gilover û bipêl. Abstraka xwezayî û bîyomorfîk şêwazeke hunera nûjen e. Ev şêwaz ji wênesazîyê zêdetir di peykersazîyê de tê dîtin. Bingeha felsefîkî ya vê şêwazê bi fikrên  ramanwerê fransî Henri Bergsonî re têkildar e ku di derheqê pêvajoyên peresendîyên xwezayî û çavkanîyên hunerî de dinivîsand.

Wênesaz û peykersaz Hans (Jean) Arp (2) yek ji mînaka hunermendên herî baş a abstraksî-yona xwezayî ye.

Abstraksîyona wênesazîya Kawa, bi awayekî xwezayî derdikeve pêşberî me.

Kawa Kafruscy hunermendê miletekî ye ku welatê wî hatîye parçekirin, gelê wî bi alozî, şîdet, zilm û zordarîyê re rû bi rû maye û qewmî wî di nav tîbûna azadîyê de ye.

Hasan Hüseyin Deveci

Wergera ji tirkî: Nedim Baran 

 

1- Chiaroscuro: Işık-gölge tekniği Teknîka ronahî û sîyê (Hell-Dunkel-Malerei)

2- Hans Arp an jî Jean Arp (1887 – 1966) Şaîr, wênesaz û peykersazê Alman-Fransiz, yek ji  hunermendê têgeha hunera pêşeng e ku ev huner di nîvyeka ewil a sedsala 20em de li Ewropayê hat dîtin.

 

Galerî / Kawa Kafruşî

[emember_protected]

[/emember_protected]

Hemû gotarên nivîskar

+ Hemû gotarên nivîskar