Tîrmeh 2021 Abonetî Piştgirî  fransî | îngilîzî | almanî | edîsyonên dîn

rojnamegerîya rastîn, ramana azad
—zanyarîyên bêlayan, analîzên rexneyî

Ev der berê Heskîf bû – projeyeke belgefilmê / Hawara Heskîfê

Heke li ser dîroka Heskîfê tiştekî misoger hebe, ew jî ew e ku der barê dîroka vî cihê bêmînak de divê hê gelek tişt bên vedîtin. Weke mînak arkeolog dibêjin heta niha bi tenê% 5 ta 10ê qadên arkeolojîk hatine kolan û lêkolan. Dîsa jî ev koma piçûk a vedîtinên arkeolojîk girîngîya Heskîfa li ber perê Dîcleyê ji bo rabihurîya tevahîya herêmê nîşanî beni dide. Xwendekarên li seranserê dinyayê di pirtûkên xwe yên dibistanê de li ser hêza ava Dîcleyê de nivîsan dixwînin, ya ku dikarî “dergûşa şaristanîyê” ango Mezopotamyayê biafirîne. Bajarên weke  Amed, Heskîf, Mûsil  û  Bexda yê bi xêra vê ava diherike ava bûn û gelek şaristanîyên weke “bedewîyên avê” yên nêzî avzêmên  Besrayê di avê de hîmê sereke yê jîyana xwe dîtin. Tevî van rastîyan hemûyan jî projeya GAPê ya hukûmeta tirk ku yek ji mezintirîn projeyên hîdroelektîkê yên dinyayê ye, gefê li vê mîrateya çandî û xwezayînêîê ti bêhemta ûnî de bênînêîê bêhemta ûnî de bênînêîê ne tu tişt e. Qada arkeolojîk û xwezayî ya Heskîfê li seranserê dinyayê yekane cih e ku ji deh pîvanên ji bo ketina lîsteya UNESCOyê ya Mîrateya Dinyayê pêwîst nehan bi cih tîne. Bi herhalî ji about ku bi awayê “teknîkî” dewlet xwedîyê vê qadê ye, yekane dezgeha ku ji bo ketina vê lîsteyê dikare serlêdana qebûla wê weke  Mîrateya Dinyayê bisiklet dewleta tirk bi xwe ye. Lê dîyar e ku Tirkîye der barê vê yekê de pir bi niyet û daxwaz xuya nake, berê kirinên wê bi xwe bêhtir bi alîyê berevajî ve ne. Hê nû hukûmeta tirk da zanîn ku projeya  GAP ê û  Bendava Ilisuyê  (Germavê) ji bo pêdivîyên enerjîyê yên welêt heyatî ne û tu tişt wê neke ku ew devê ji pêkanîna ber vê projey. Banke û şirketên ewropî yên di projeyê de cih digirtin ji üzerinde fikarên li ser tesîrên civakî û xwezayî di destpekê de ji projeyê qerîyan. Li ser vê yekê hukûmeta tirk alîkarîya pêdivî pê heyî bi rêya bankeyên neteweyî dabîn kir û bi biryar e ku vî karê xwe bibe serî. Avakirina bendavê salên 2010 / 2011ê ji nû ve dest pê kir û çav li rê ye sala 2014ê bi dawî bibe.

“Ev berê Heskîf bû” projeyeke nû ya belgefilmekê ye, ji alîyê komeke filmçêker û lêkolînerên îtalî a ji sê kesan ve tê pêkanîn. Ev belgefilma nû ya ku niha di qonaxa bi rêya kampanyayeke desteka girseyî peydakirina fînansmana piştî hilberînê de ye, ji xwe re kirîye armanc ku bike ku li seranserêi dinyayıqov îqan bikinçidivêidov cidiv.

Hinek ji  d îroka Heskîfê

Wisa diyar e cihên şên ên pêşî li Heskîfê li ser gelîyê Dîcleyê heta bi 10 000 salan berîya roja me ya îro diçin. Kevirên nerm ên kilsê, dewlemendîya çemê Dîcleyê bi xwe re tîne, stara ku gelî û newal diafirînin, ji bo bicihbûnê devera bêqusûr avakirine ji bo eşîrên koçer. Devereke îdeal ji bo xwedîkirina pez û çandinîya erdê, di heman demê de şikeft û zivingên li Heskîfê jî ji bo lê manê heta bi hilatina şaristanîyê li deverê ango salên 1960î çareserîyeke rehet nû xweşke.

Di dîrokê de gelek çand li wir jiyane; asûrî, yewnan û xirîstîyanên ermenî Heskîf heta bi berîya çend dehsalan şên kirine. Romayîyan li Heskîfê Keleya Cephe ava kir û di dema hukumdarîya Împaratorîya Bîzansîyan de  navê Kîphas  li bajêr kirin û bajar bû bajarê pîskoposîyê’ye sahiptir. Heskîf li ser rêyên bazirganîyê yên di navbera Rojhilat û Rojava de bû û di heman demê de ew bi rêya Dîcleya bi kêrî kelekvanîyê tê bi başûrê Mezopotamya ve, bi Mûsil, Bexdaend Fars. Heskîf bi vî rengî veguherî çarrêyeke biîstîqrar a bazirganîyê ya ku hunerên weke hunandin û çêkirina caw, ber, hesinkarî, sifirkarî û birrîna dah û êzingvanî bi hêsanî dikarîn lecharîn. Bi ser de jî cihê wê yê neqane û xweser destûr dida bergirîya eskerî.Tevahîya çandên di Heskîfê yeniden bihurîn WISA fikirîn ku Heskîf ji bo tevgerên WAN TR aborî û Stratejik hîmekî bigehîn e lê bele di serdema xanedanên hukumnadarîûç islam, islam, hukumdarîûçn islam, hukumdarukeçn islam, hukumdarçdarum, hukumdarum, hukumdarum, hukumdarum, islam, islam, hukumdarçdarum hukumdarum, hukumdarum, hukumdarum, islam, hukumdarçna de bû.

Destpêka sala 2012ê Profesorê zanîngeha Muglayê  Adnan Çevik  raporek weşand ( Hasankeyf: Medeniyetlerin buluştu ğ u başkent – Heskîf: Paytexta Şaristanî lê Civîyan ), vê raporê girîngîya yîfistan. Li gorî profesor  Ç evik, Heskîf yek ji cihên pêşî bû ku li Anatolyayê hatîye îslamîkirin û li vî bajarî destketîyên bêhemta yên çanda îslamî yên mîmarîde, tibbî, zîne bûne dûde. El-Cizîrî  yê ku weke mûcîdê sîbernetîkê   qebûlkirin û xebatên wî bandor heta bi  Leonardo da Vinci  jî kirine, li Heskîfê maye, lê xwendîye û lê kar kiriye.Berhemên mîmarî hunerî yên weke mizgefta Silêman, mizgefta Koç yan jî pira Artûqî ya sala 1116ê hatî avakirin bêmînak in û ne mumkin e hemtayên wan li tevahîya dîroka hunera îseylamir who. Tirba  Îmam Ebdullah  û Turbeya  Zeynel Begê rola  pêşengîyê ya ku Heskîf hem di warê dînî û hem jî di warê eskerî de di sedsalên 14 û 15ê de pê rabûye nîşan yaptı. Lê belê ev bi tenê çendek in ji wan berhemên hunerî mîmarî yên ku ji over bendavê wê av bide ser wan. Mizgefta  Keçan  û mizgefta  Rizq  jî biz di AM Ave de bimînin.Bi heman rengî tevahîya struktûrên arkeolojîk ên ku li ser girî ne, yên weke meydanên mezin û piçûk, Mizgefta Mezin û tevahîya cihûwarên ziving ikeû şikeftan a ji pekaran zind êña jiêçiving a jibe hezan . Herçend hukûmeta tirk projeyên bombastîk ên der barê derfet û binesaziyên “tûrîzma avê” ya siberojê de bike jî, zirareke pirr giran wê li tevahîya qada arkeolojîk bibe. Çawa ku li qada bajarê Rumkale ya li ser peravên Firatê a ku bendav lê ava bû, serhatîya tûrîzmê bi tenê gereke kurt a bi kelekê ye û têgihiştina girîngîya qadê ji bo cografya û erdêeve êne bikî têû.

Jicihûwarkirin û Heskîfa Nû

Ji bilî jidestdana çandî ya girêdayî xirbeyên mîmarî û arkeolojîk, çandeke din a kêmtir berçav û berdest heye ku wê bikeve ber guhertinên kambaxker û dijwar. Ew jî zanîna ji rêûresmê û ya devkî ya xelkê Heskîfê ye. Ya ku Biz ji Sedi sed biqewime ew e ku ew ê bi Dare Zore ji CIHE Xwe Werin kirin û li pêşîya ji wan yeniden HeNe: kirrîna xanîyekî li Heskîfa “Nû” ya ku saziyeke yekser girêdayî serokwezaretê ango Birêveberîya çêkirina Xanîyan bir dewleta Tirk  TOKİ yê li qûntara çiyê li alîyê berevajîyê çêm ava dike; yan jî ber bi bajarên mezintir yên weke  BatmanAmed, Edene  yan  jî Stenbolê ve koçber bûn. Di herdu rewşan de jî guhertineke pirr mezin ê bikeve nava jiyana wan. Em dikarin bi hêsanî bifikirin li trawma û zehmetîyên ku şênîyên Heskîfê heke koçber bibin wê bi wan re rû bi rû bibin: adaptasyon, întegrasyon û ewlebûna aboriyanaî li likîy tijarêjaruî bajanîuan bi likîy tijarêjênî bajanîen bi re serî nake der û gelek mînak ên vê yekê mirov dikare li seranserê dinyayê bibîne. Dîsa jî siberoja li pêşîya wan ên ku wê Heskîfa “Nû” bibijêrin pirr zêde zelûltir û nedîyartir e. Ya rastî planlarıazîya bajarî ya ku rayedaran nîşan dayî têra xwe bi îdîa xuya dike: avahîyên rafîne, muzeyên ku wê li wan tiştên ku wêênênêneinêneinêyneinêyneinêyênênênênênênênênênênênênênênênênênênênênênênênênênênênênênênênênênênênênênênênênê qasî ku xuya dike zanîngeh jî. Lê Bele ne Diyar e ka ev bajar biz derfetên Xwe Yên jiyane û debarê ji ku peyda bisiklet pisti ku çandinî û xwedîkirina pez ji ber kêmbûna merg, Zozan û zevîyan sînordar bibin zevîyan sînordar bibin zevêmêrê înordar Lem êmetî lênordar Emere ê havetî lênordar Emere o înordar bibin h şapka Emere hà kulak olmaya înordar Lehar bibe. Hêja ye ku em behsê bikin ku bajarê li nêzî wê yarasa Adam ji about dîtina qadên petrolê yên li deverê bi lezeke mirovan matmayî bihêle bi pêş dikeve û ji bo bipêşketina refah û dewlemendîya Heskîfê wê bibe reqîbeke pirr zor ûkbirin. Planên ji bo siberojê têra xwe zelûl bin jî zor û zehmetîyên niha jî teqez darîçav in: Xanîyên li Heskîfa “Nû” du caran û carinan sê caran ji yên şêa ênîyêdêkîfên şênîyê dênîend ênîendê in hênîyên jî, derbasbûna di vê pêvajoyê re wê ji bo şênîyan xwedîyê wê rîsk û tehlûkeya siberojeke neewle a bajarekî nû li hawîrdoreke nû be. Bi ser de jî, şênîyên kurd ên bajêr dibêjin ku neheqîyên mezin diqewimin. Ew dibêjin erdên ku Heskîfa “Nû” lê ava dibe,

Sedemên  b endavê û  e ncamên  m uhtemel

Pirsa ji nava herkesê bi serekî diçe Heskîfê tê, giştî ye: “çawa dibe ku kesek dixwaze bedewîyeke bi vî rengî û dîrokeke bi vî rengî di bin avê de bihêle?” Ev jî dike ku em sedem û armancên bendavê nîqaş bikin. GAP ew kurte ye ku Hukûmeta Tirk bi kar tîne ji bo ku nav li projeya dêwane ya avê ya li Başûr Rojavayê Tirkiyeyê [Bakurê Kurdistanê; nota wergêr] a bi navê Güney Anadolu Projesi bisiklet. Di çarçoveya projeya buhayê wê 32 milyar dolar de avakirina 22 bendavan û 19 santralên hîdroelektîkê li ser Firat û Dîcleyê û li ser çemên diherikin nava wan heye. Wekî din avakirina sê bendavên ji bo avdanîya 1.8 milyon hektar toprak û zevîyên berdar jî beşên vê projeyê ne. Bi ser de jî avakirina avahî û derfetên cihê yên ji bo bipêşketina aborî ya herêmê jî di nava projeyê de ye. Bendava Ilisuyê (Germavê) yek ji karên sereke yên projeya GAPê ye. Wê piştî bendava Ataturk a li ser Firatê bibe bendava herî mezin a Tirkîyeyê, bilindahîya wê dê 138 metro bin, 1820 metroyan fireh be û mezinahîya gola wê jî wê 313 kîlometro kare bin. Heke bi dawî bibe, ew ê santraleke elektrîkê a hêza wê 1200 MW bixebitîne û salê 3800 GWh elektrîkê hilberînê, ev jî wê teqabulî ji sedî 2yê pêdivîya neteweyî ya bi elektrîkê bisiklet. Sala 2011ê dihat plankirin ku bendav sala 2016ê bi dawî bibe, niha êdî dixwazin di nava du salan de bi dawî bikin ango sala 2014ê.

Li gorî hin analîstan li pişt armancên enerjîyê yên projeyê hedefên sîyasî jî hene. Gola sunî ya dêwane ya ku wê deverê dagire wê gelek tevgerên lojîstîkê yên gerîlayên kurd ên PKKê (Partîya Karkerên Kurdistanê) asteng bike û bi vê jî ji bo artêşa tirk kontrolkirina herêsantêşirê tênênêkêşirêş Pêre jî bi darê zorê koçberkirina şênîyên deverê yên kurd û ereb ber bi bajarên mezin ve pêvajoya asîmîlasyonê wê pirr rehettir be. Bi ser de jî welatên cîran ên ku Dîcle li ser erdê wan jî diherike (Irak û Sûrîye) fikaran dikin ji bandora ku bendav dikare li aborîya wan bisiklet. Di demên pêwendîyên hişk û nexweş de kontrolkirina radeya herikîna avê dikare bibe sîleheke stratejîk a di destê dewleta tirk de. Lê belê ji van îdîayan û wêde, tiştekî teqez e ku bendav wê bisiklet ku av bide ser 6000 hektar toprak çandinîyê yên berdar û jidestdana daimî ya erdên çandinîyê wê ji zevîyên bi ava bendavê werin avdan mezintir be. Ev avdanî jî wê di dema navîn û dema dirêj de bike ku berdarîya erdên çandinîyê kêm bibe. Ew ê sîstema ekolojîk a çemê Dîcleyê xira bike ku yek ji kêm çemên nehatîye qirêjkirin e, di encamê de jî wê bi awayekî ku vegera jê tinebe pirrengîya bîyo tine bike û kokaey cureyênebîebiûwanê ne biqelîne. Tesîrên bendavê yên elaqedarî oytrofîkasyonê [di avên sekan de kêmbûna oksîjenê; nota wergêr] û qirêjbûna ava çemê Dîcleyê bi maneya belavkirina nexweşîyên weke malarîya û tayê, ji wan rîskan in ku konsorsiyûma ji avakirina bendava Ilisuyê (Germavê) berpirsîur tai w; bendav ê bibe sedema bi darê zorê ji cihûwarên xwe kirina 55000 mirovan, bandorê li nasnameya wan a çandî bike, şert û mercên wan ên jîyan û debarê yên jixwe zehmet in xûirabtir bike û êşan barn bike n. Herî dawî jî bendav wê 289 qadên nirxên wan ên arkeolojîk û dîrokî bêsesab e û Heskîf ji di nava wan de ye, xira bike.

Civaka  s ivîl û  p rotesto

Heta niha civaka sivîl hem ya neteweyî û hem jî ya navneteweyî û rêxistinên hawîrdorê karekî mezin kirin da ku bikin ku rewşa Heskîfê li tevahîya dinyayê zanîn idi. Di nava wan de hêja ye mirov behsa  Hasankeyf’i Yaş Girişimi  ya li Batmanê û  Do ğ a Derne ğ i  ya tirk a ku li ser tevahîya mijarên hawîrdorê ên li Tirkîyeyê çalak e ûfi bo pişteskanyany haybetany. Destpêka 2012ê di çarçoveya  Rio + 20 Çevresel Dünya Özeti / Civîna Bilind a Dinyayê ya Hawîrdorê de Doğa Derneği hevparkirineke bi navê “Demokrasi” da destpêkirin bi têkoşîna li dijî projeya bendava  Belo Monte li Amazon, doğru. Kampanyayên Îmzeyan ji bo ku Heskîf û Gelîyê Dîcle ji alîyê UNESCOyê ve weke Mîrateya Dinyayê niha niha dewam dikin û gelekî jî serketî ne, lêé mixabin wekey berîya niha bîûî al diveby jê bîî al diveby bisiklet.

Belgefilm

“Ev berê Heskîf bû” (  http://www.indiegogo.com/thiswashasankeyf  ) projeyeke belgefilmê ye, a ku girtina dîmenên wê di navbera çiriya paşîn a 2011 û Hezîrana 2012ê de ji alîyê komeke hat ê de ji alîyêkereke film. Halê hazir ew di qonaxa bi rêya kampanyayeke desteka girseyî fînansekirinê de ye ku malpera Indiegogo malovanîya wê dike. Bi vê tercîhê nivîskar wê karibin xebata xwe serbixwe bihêlin û karibin tevahîya alîyên pirsgirêkê bibêjin bêyî ku ji sansûrê bitirsin. Di heman demê de wê bihêle ku herkesê biçe ser malpera projeya wan  www.indiegogo.com/thiswashasankeyf bi weqf yan jî alîkarîyeke piçûk destekê bide belgefilmê, xwe parçeyek ji projeyê onun bisikleti û di hîsse hên de armanc. https://www.imdb.com/title/tt4461872 /

Ev berê Heskîf bû”Wê bibe xebateke kompleks a ku wê di yek filmê de lêkolîna li Heskîfê nivîskarên wê bi mehan meşandî, ragihîne. Armanca nivîskaran ji ber vê yekê ew e ku belgefilmê weke kirdeyeke yekane û nû ya ku bike ku temaşevanên li seranserê dinyayê rewşa Heskîfê fêm bikin, bi cih bikin. Belge film wê jîyana rojane ya çend malbatên li Heskîfê bide ser hev, bêyî ku bi tenê yekê bişopîne. Di dema lêkolînê de bi dehan hevpeyvîn hatin pêkanîn. Lê belê bi herhalî kamera û mîkrofon timî ne pêxistî bûn. Sedema vê ew bû ku mebesta sereke ya nivîskaran ew bû ku bi awayekî zelal tevahîya mijar û pirsgirêkên li dor Heskîfê digerin, rewşa wê ya niha, tehlûkeya Bendava Ilisstaove êh helin de-day êhay êendava ê ve êhay êendava ê re rûbirû bibe, fêm bikin. Yeke din ji armancên sereke ew bû ku bîranînên mirovan kom bisiklet, bêyî ku tu çarçoveya sîyasî li ber çavan bigire. Ji ber vê yekê jî yek qehremanê sereke bi tenê nîne di filmê de, belê wê ji filmê are ku yek figura tenê bi gewde bike ya ku wê ji gelek dengên cihê peyda bibe. Koroya dengan wê portreyê “Heskîfîyan” xêz bike, lê belê wê herweha dîroka nêz a gund jî bi bîr bixe û dikare bike ku temaşevan bifikirin ka ev ê bibe ji destdaneke çawa hein ev awayê jîkî ji hemi ji awirekî ji derve ve. Li alîyekî Heskîf, dîroka wê, çîrokên çemî û bibîranînên qedirbilind ên zarokatîyê yên jin û mêran hene. Li alîyê din modernîte, avakirina dewam dike a Heskîfa “Nû”, hestên azadîyê yên keç û xortan ên ku dikarin li bajarê nêzîk Batmanê bi dest bixin, dîmen ûyesên şorişî bıyên kuikene. Fikrên jidestdan, bipêşketin û guhertinê bi awayekî hûr û kûr hatine nîşandan bi rêya hevpeyvînan, û raman û şîroveyên şexsî yên nivîskaran li ser tevahîya rewşa Heskîfê. Bi vî awayî “Ev berê Heskîf bû” wê rave bisiklet girêdanên mirovan bi erdê û bi çêm re, herweha mafên welatîyên deverên wisa gundewar jî. Ew ê behsa çîroka jîyanên besît bisiklet yên ku hewl didin bi rewşa tevlîhev û kompleks a li derdora xwe re serî derxin. Pirranîya belgefilmê wê bi tirkî be. Ji bo gelekan ji wan ev ne zimanê dayikê ye, lê belê zimanê jiyana derve ye û teqez –belkî jî mixabin – wê zimanê Heskîfa “Nû” jî be. Cihê daxê ye ku ziman ne rasta heman muameleyê tên, lê belê lêkolîna me zimanê Heskîfê bi xwe weke nirxekî bi serê xwe dibîne. Bi vî awayî “Ev berê Heskîf bû” wê rave bisiklet girêdanên mirovan bi erdê û bi çêm re, herweha mafên welatîyên deverên wisa gundewar jî. Ew ê behsa çîroka jîyanên besît bisiklet yên ku hewl didin bi rewşa tevlîhev û kompleks a li derdora xwe re serî derxin. Pirranîya belgefilmê wê bi tirkî be. Ji bo gelekan ji wan ev ne zimanê dayikê ye, lê belê zimanê jiyana derve ye û teqez –belkî jî mixabin – wê zimanê Heskîfa “Nû” jî be. Cihê daxê ye ku ziman ne rasta heman muameleyê tên, lê belê lêkolîna me zimanê Heskîfê bi xwe weke nirxekî bi serê xwe dibîne. Bi vî awayî “Ev berê Heskîf bû” wê rave bisiklet girêdanên mirovan bi erdê û bi çêm re, herweha mafên welatîyên deverên wisa gundewar jî. Ew ê behsa çîroka jîyanên besît bisiklet yên ku hewl didin bi rewşa tevlîhev û kompleks a li derdora xwe re serî derxin. Pirranîya belgefilmê wê bi tirkî be. Ji bo gelekan ji wan ev ne zimanê dayikê ye, lê belê zimanê jiyana derve ye û teqez –belkî jî mixabin – wê zimanê Heskîfa “Nû” jî be. Cihê daxê ye ku ziman ne rasta heman muameleyê tên, lê belê lêkolîna me zimanê Heskîfê bi xwe weke nirxekî bi serê xwe dibîne. lê belê zimanê jiyana derve ye û teqez –belkî jî mixabin – wê zimanê Heskîfa “Nû” jî be. Cihê daxê ye ku ziman ne rasta heman muameleyê tên, lê belê lêkolîna me zimanê Heskîfê bi xwe weke nirxekî bi serê xwe dibîne. lê belê zimanê jiyana derve ye û teqez –belkî jî mixabin – wê zimanê Heskîfa “Nû” jî be. Cihê daxê ye ku ziman ne rasta heman muameleyê tên, lê belê lêkolîna me zimanê Heskîfê bi xwe weke nirxekî bi serê xwe dibîne.

Dema ku mirov li ser Heskîfê xebatekê bike, maneya vê ew e ku mirov wê behsa GAPê û Bendava Ilisû (Germavê) bike, li ser hawîrdorê û têkoşîna ji bo rawestandina projeyeke ku xuya ye tu sedem nîne idi. Çi hûn li jîyana mirovan binêrin, çi jî li xwezayê, dîyar e ku berdêla wê dê gelekî giran û pirr bi tehlûke be. Piştî gotina vê yekê, nivîskar dixwazin gavekê ber bi pêş ve biavêjin. Ew ne rojnamevan in û ne jî tûrîstên kamera li en az içinde ên ku haya wan ji girîngîya Heskîfê çêbûye. Wan bi awirekî hunerî xebata xwe kir, paşxana xwe ya filmçêkerî, wêje, helbestvanî, zanistên civakî û dîrokê anîn cem hev. Ew li deverê demeke dirêj adam, fêrî ziman bûn û li çandê banîyan.

“Ev berê Heskîf bû” hez dike siberojê di nava wan projeyan de were dîtin ên ku alîkarî dan ku weke mîrateyeke dinyayê rêz ji vê deverê re girtin û heta weke civakeke pirr qedirbilind a mirovan dîtin idi. Niyeta sereke ew e ku derfet û amûran bide dest mirovan da ku fêm bikin ka durra Dîcleyê dikare çiqasî bedew, efsûnî belê herweha bi sirr, raz û zehmet be.

* Francesco Marilungo (Lêkolîner), Tommaso Vitali (Derhêner), Carlotta Grisi (Lêkolîner)

Hemû gotarên nivîskar

+ Hemû gotarên nivîskar
+ Hemû gotarên nivîskar
+ Hemû gotarên nivîskar
Social media & sharing icons powered by UltimatelySocial